Κοινωνικά αγαθά στην ΕΕ: η περίπτωση της ΔΕΗ

 

του Πλάτωνα Μαυρομμάτη

Εισήγηση στην ημερίδα της ΔιΕΕξόδου στις 26 Νοέμβρη

Η ΔΕΗ ιδρύθηκε το 1950 συνενώνοντας τις 385 ηλεκτρικές εταιρείες που λειτουργούσαν έως τότε στην Ελλάδα. Οικοδομήθηκε από τον κρατικό προϋπολογισμό – δηλαδή από τη φορολογία του λαού- και με τα χρήματα από τις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων, με την ασφάλιση στον εργοδότη.

Οι ασφαλιστικές εισφορές που κεφαλαιοποιήθηκαν, χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή εργοστασίων, φραγμάτων, γραμμών μεταφοράς και διανομής, υποσταθμών. Η ΔΕΗ οργανώθηκε, αναπτύχθηκε με τα χρήματα από τα αποθεματικά του ασφαλιστικού των εργαζομένων σ’ αυτήν (εκτιμώνται σε 12 δις €) και τη φορολόγηση του λαού. Με αυτή την έννοια πρόκειται για λαϊκή περιουσία.

Η ΔΕΗ εξηλέκτρισε το 99% της χώρας και ως το 1999 είχε τη φτηνότερη τιμή kwh στην Ε.Ε. εξαιτίας του εγχώριου λιγνίτη. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών της ΔΕΗ είναι περίπου στο 3% του ΑΕΠ. Το 2010-2014 πραγματοποίησε επενδύσεις αξίας 4,3 δις, που αντιστοιχούν στο 10% όλων των ιδιωτικών επενδύσεων και στο 51% των ξένων επενδύσεων στη χώρα. Η ΔΕΗ είναι η μοναδική μεγάλη επιχείρηση της χώρας στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας.

Η Ε.Ε μετά τη συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992 μέσα από σειρά οδηγιών (92/1996, 54/2003, 72/ 2009), λευκών και πράσινων βίβλων, ενεργειακών χαρτών και αποφάσεων της ευρωπαϊκής επιτροπής σχεδίασε με πολύ λεπτομερή τρόπο την πορεία της απελευθέρωσης ηλεκτρικής ενέργειας από το 1996 έως σήμερα. Οι ελληνικές κυβερνήσεις έπαιξαν ενεργητικό ρόλο σ΄ αυτόν το σχεδιασμό (είναι χαρακτηριστικό ότι οι Χ. Παπουτσής και Β. Παπανδρέου εισηγήθηκαν τις οδηγίες του 1996 και 2003 αντίστοιχα ως επίτροποι ενέργειας).

Στο εσωτερικό νομοθέτησαν και προώθησαν με αλλεπάλληλους νόμους τη μετοχοποίηση της ΔΕΗ. Από την ιδιωτικοποίηση του 49% της ΔΕΗ το ελληνικό δημόσιο εισέπραξε το 2001-2009 23 δις €. Την ίδια στιγμή οι απώλειες από μερίσματα, κόστη απελευθέρωσης και κρατικές επιδοτήσεις στους ιδιώτες παραγωγούς, έφτασαν τα 10,5 δις €. Άρα οι ιδιωτικοποιήσεις στον τομέα διόγκωσαν το δημόσιο χρέος.

Οι ελληνικές κυβερνήσεις νομοθέτησαν την οργανωτική διάσπαση της ΔΕΗ σε θυγατρικές –σήμερα είναι πουλημένο το 24% του ΑΔΜΗΕ σε Κινέζους και προχωρά ο διαγωνισμός για την ολική πώληση της Μεταφοράς η.ε.- και παράλληλα προώθησαν την εσωτερική αποδόμηση της μεγαλύτερης επιχείρησης της χώρας.

Υλοποιώντας τις ντιρεκτίβες της Ε.Ε. μείωσαν δραστικά την παραγωγή η.ε. από τον εγχώριο και φτηνό λιγνίτη, που εξασφάλιζε σχετική ενεργειακή ανεξαρτησία και τις υποδομές για βιομηχανική ανάπτυξη, αντικαθιστώντας τον με ακριβό και εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Με τους Κανονισμούς και τις Ρυθμίσεις Διαμετακόμισης η.ε.   της Ε.Ε. οργανώνονται τα συμφέροντα των εισαγωγέων και χονδρεμπόρων. Όλη η πολιτική της Ε.Ε. στην ενέργεια σκοπεύει στην κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου και την αντικατάστασή του από ξένα και ντόπια πολυεθνικά συμφέροντα.

Δόθηκαν άδειες και κίνητρα για την κατασκευή μονάδων παραγωγής ρεύματος από το ακριβό στην ηλεκτροπαραγωγή και εισαγόμενο Φ.Α., με μοναδικό σκοπό το ιδιωτικό κέρδος, ενώ υποχρεώνεται το ελληνικό δημόσιο να προαγοράζει την δυνητικά παραγόμενη ενέργεια με τα Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος. Υπολογίζεται ότι η ψυχρή εφεδρεία των ιδιωτικών μονάδων κοστίζει 90.000 € ανά εγκατεστημένη kwh, καταληστεύοντας τον κρατικό προϋπολογισμό.

Κατασκευάζουν φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, στην πλειοψηφία τους άχρηστα για την κοινωνία, με επιδοτήσεις από ευρωπαϊκά προγράμματα, καταστρέφοντας εκτάσεις γης και υποχρεώνουν τη ΔΕΗ να αγοράζει πανάκριβο ρεύμα.  Το 2014 η ΔΕΗ πλήρωσε 1.042 εκ € για αγορά από φ/β με μέση τιμή 31,4 λεπτά του €/ kwh, όταν η αντίστοιχη τιμή παραγωγής από συμβατικές πηγές και εισαγωγές είναι 3-5 λεπτά του €/ kwh. Υποχρεώνουν τον καταναλωτή να πληρώνει το τέλος ΕΤΜΕΑΡ (πρώην τέλος ΑΠΕ) αυξημένο μέσα σε 5 χρόνια κατά 9.133% στην οικιακή χρήση (από 0,30 €/MWH τον Ιούνιο του 2010 στα 27,46 €/MWH τον Ιανουάριο του 2015) χρήματα που πάνε στους ιδιώτες Φ/Β και Αιολικών Πάρκων.

Το κόστος της τιμής της KWH για τα νοικοκυριά, από το 1999 έχει αυξηθεί πάνω από 120%, ώστε να συμφέρει να εισέλθουν στην αγορά οι ιδιώτες παραγωγοί, δηλ. να ανοίξει η αγορά στους ιδιώτες. Διαφορετικά τους ήταν ασύμφορο. Σήμερα με τα οικονομικά μέτρα των μνημονίων στη ΔΕΗ οφείλονται περισσότερα από 2,5 δις € εκ των οποίων περισσότερα από 400 εκ. € αφορούν οφειλές του Δημοσίου.

Με τη συμφωνία Ιουλίου 2015 σχετικά με το σύστημα δημοπρασιών η.ε. τα επονομαζόμενα ΝΟΜΕ, για το άνοιγμα της αγοράς η.ε. υποχρεώνουν τη ΔΕΗ να μειώσει το μερίδιο πελατών της κατά 50% ως το 2020 και το 50% της παραγωγής της ως το 2020, προς όφελος των ανταγωνιστών της.

Η εφαρμογή των δημοπρασιών σήμερα, δηλ. η τιμή πώλησης του παραγόμενου από τη ΔΕΗ ρεύματος σε ιδιώτες ώστε αυτοί με τη σειρά τους να κερδοσκοπήσουν, ήταν 37,37€/MWH όταν το μεταβλητό κόστος παραγωγής ρεύματος από λιγνίτη ξεπερνά τα 57 €/MWH. Αυτό σημαίνει ότι οδηγούν τη ΔΕΗ σε πτώχευση.

  • Η τρόικα και το ΔΝΤ μέσα απ΄ όλα τα μνημόνια απαίτησαν συγκεκριμένα την ολοκληρωτική παράδοση του συνόλου της παραγωγικής και εμπορικής βάσης της μοναδικής μεγάλης επιχείρησης της χώρας.

Κάποιες ηλεκτρικές εταιρείες-κολοσσοί  στην Ευρώπη δεν ακολούθησαν τον ίδιο δρόμο, ακριβώς γιατί αυτές είναι που θα καταβροχθίσουν κομμάτι-κομμάτι τις ηλεκτρενεργειακές δομές της χώρας σήμερα, και θα καθορίσουν αύριο τους όρους και τα όρια της βιομηχανικής ανάπτυξής της, τη θέση της στο διεθνή καταμερισμό εργασίας.

Εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης η Ελλάδα είναι απόληξη δικτύων και τεχνικά δεν μπορεί να παίξει ρόλο πολιτικό ή κομβικό ρόλο στην “ενιαία αγορά η.ε.” της Ε.Ε. (τα μεγέθη διακίνησης η.ε. μέσω διασυνδέσεων με τις γείτονες χώρες είναι ασφυκτικά περιορισμένες για λόγους ευστάθειας του συστήματος). Η νέα διάρθρωση του ηλεκτρενεργειακού τομέα θα παρακολουθήσει τα κερδοσκοπικά σχέδια των ιδιωτών παραγωγών και χονδρεμπόρων η.ε., ρίχνοντας στη μαύρη τρύπα κάθε σχεδιασμό ανάκαμψης από την κρίση, εντείνοντας την παραγωγική και οικονομική εξάρτηση, αποσαθρώνοντας το βιοτικό και πολιτιστικό επίπεδο του ελληνικού λαού.

Στην ουσία της η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ είναι δέσμευση τεράστιων εθνικών φυσικών, παραγωγικών και οικονομικών πόρων, οι οποίοι διοχετεύονται στα μονοπώλια και στις πολυεθνικές για να βγάλουν κέρδη, από κεφάλαια που το κράτος επένδυσε, εκμεταλλευόμενο υπεραξίες που παρήγαγε ο ελληνικός λαός:

Τις εκμεταλλεύσεις λιγνιτικών κοιτασμάτων που, μαζί με τα εργοστάσια που υποστηρίζουν, εξασφάλιζαν σχετική ενεργειακή ανεξαρτησία και τις υποδομές για βιομηχανική ανάπτυξη (καθώς το κόστος παραγωγής λιγνιτικής kwh είναι υποπολλαπλάσιο της παραγόμενης από τα ακριβά, επισφαλή για την απρόσκοπτη τροφοδοσία, εισαγόμενα υγρά καύσιμα).

Τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια και τα φράγματα της ΔΕΗ, είναι υψηλού οικονομικού και τεχνικού μεγέθους βιομηχανικές επενδύσεις και αποδίδουν (πέραν του κόστους απόσβεσης) πολύ φτηνή και απολύτως οικολογική ενέργεια. Μέσα από αυτά η ΔΕΗ αξιοποιούσε ως σήμερα το 40% του υδάτινου δυναμικού της χώρας. Μαζί με την παραχώρησή τους στις πολυεθνικές (είτε μέσω της μικρής ΔΕΗ, είτε μέσω του ΤΑΙΠΕΔ και του στρατηγικού επενδυτή) παραδίδονται και τα ποτάμια ακριβώς γιατί το σύνολο των λειτουργιών τους (άρδευση, ύδρευση, αντιπλημμυρική προστασία, κλπ) ρυθμίζονται από την εκμετάλλευσή τους.  Μαζί με την Πλατανόβρυση και το Θησαυρό, δίνεται ολόκληρος ο Νέστος. Μαζί με το φράγμα στις Βαρβάρες της Χαλκιδικής οι νέες πλειοψηφίες των μετόχων της εναπομείναντος ΔΕΗ κι ο στρατηγικός επενδυτής θα διαχειρίζονται την υδροδότηση της Θεσσαλονίκης.

Η τεχνογνωσία που είχε συγκεντρωθεί στο εκπαιδευμένο και έμπειρο εργατικό δυναμικό της ΔΕΗ απαξιώνεται, ενώ απειλούνται με καταστροφή εκατοντάδες βιοτεχνικές επιχειρήσεις που λειτουργούσαν σαν δακτυλίδι γύρω από τη ΔΕΗ. Υποβαθμίζεται έτσι η συνολική παραγωγική ικανότητα της χώρας.

Ο ενεργειακός σχεδιασμός περνά απευθείας στα χέρια των πολυεθνικών, κάτι που σημαίνει ότι η ανάπτυξη κάθε κλάδου και κάθε περιοχής υποτάσσεται κι εξαρτάται από τις δικές τους οικονομικές στοχεύσεις και όχι από τις δυνατότητες του τόπου και τις ανάγκες του λαού για υψηλής ποιότητας τάση και χαμηλά τιμολόγια.

Οι υπερεπενδύσεις θα πηγαίνουν χέρι-χέρι με την ενεργειακή ένδεια και τα κόστη θα μεταβιβάζονται στο λαό. Ποια καύσιμα θα χρησιμοποιούνται στην ηλεκτροπαραγωγή και σε ποια αναλογία, ο προγραμματισμός και η χωροθέτηση νέων μονάδων, δικτύων, κλπ, τα κριτήρια για τη χρήση των διασυνδέσεων αφορούν πλέον αποκλειστικά στον ανταγωνισμό.

Αν θα μείνουν γεωγραφικές περιφέρειες χωρίς σταθερή ρευματοδότηση, από που θα ρευματοδοτηθεί η νησιωτική χώρα και σε ποιες τιμές, πόσο θα κοστίζει το ρεύμα στο λαϊκό νοικοκυριό, παραπέμπεται στις διαθέσεις των αγορών.

Αγορές ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ από συμπλέγματα όπως κοινωνικό συμφέρον, εργατικές και λαϊκές κατακτήσεις, δημοκρατικά δικαιώματα. Η ασύδοτη κυριαρχία τους σε τομείς όπως αυτός της η.ε. είναι κοινωνική οπισθοδρόμηση και ήττα για τους λαούς. Γιατί το ρεύμα είναι κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα, ως όρος επιβίωσης του σύγχρονου ανθρώπου.

Η απάντηση από την Ε.Τ και τα λαϊκά στρώματα πρέπει να δοθεί ενιαία με τους εργαζόμενους στον όμιλο ΔΕΗ, οργανωμένα και σε μέτωπο για την σωτηρία του κρατικού τομέα ενέργειας.

Η ΔΕΗ πρέπει να γίνει κρατικό μονοπώλιο για την οργάνωση της οικονομίας της χωράς, στην υπηρεσία του λαού και του τόπου και να εξασφαλίζει:

  1. Την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας
  2. Τον μακρόχρονο ενεργειακό σχεδιασμό, με κριτήρια την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, τις λαϊκές ανάγκες και την προστασία του περιβάλλοντος.
  3. Να αξιοποιηθεί σε όλους τους εγχώριους φυσικούς πόρους λιγνίτη, νερά, γεωθερμία.
  4. Εξυγιασμένη από τα συμφέροντα που τη λυμαίνονται, να παίξει καθοριστικό ρόλο στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρα με μοχλό τον δημόσιο τομέα προς όφελος της ανάπτυξης του βιοτικού επιπέδου του λαού.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s